DÜNYADA ÇAY TÜKETİMİ
Çay, dünyanın batısında yaşayan insanlar tarafından neredeyse 400 yıldır, Uzak Doğu’da yaşayan insanlar tarafından ise neredeyse 5000 yıldır tüketiliyor. Dünyada derin bir kültüre sahip olan çay, her kültürde farklı renklerde ve farklı şekillerde karşımıza çıkıyor. Türkiye’de genellikle ince belli bir bardakta demli olarak içilen çay, İngiltere’de sütlü, Çin ve Japonya gibi ülkelerde ise çeşitli şekillerde aromalandırılmış olarak ilginç sunumlar eşliğinde tüketiliyor.
Katar’da, yoğun olarak tüketilen Chai Karak yani Karak çayı hazırlanırken ilk olarak siyah çay ve kakule suya eklenip bir süre kaynatılır. Ardından biraz süt eklenip bir süre daha kaynatılır ve tercihe göre safran da ekleyerek servis edilir.
Çay seven bir diğer ülke olan İngiltere’de çay, diğer ülkelerden farklı olarak süt ile birlikte tüketiliyor.
Amerika Birleşik Devletleri’nde çay genellikle içine limon eklenerek buzlu veya soğuk çay olarak tüketilir.
Japonya’da ise kendine has hazırlama ve servis ritüeli bulunan Matcha çayı bolca tüketilmektedir. Toz halindeki bu çayı geleneksel Japon çay seremonisine uygun şekilde hazırlamak için özel eşyalar da gerekir ve bu seremonilerinde ikram olarak da genellikle Wagashi tatlısı ya da meyve ikram edilir.
Tadı ve aroması nedeniyle fazlasıyla sevdiğimiz çay bitkisinin her coğrafyada özgün içecekler olarak karşımıza çıkabilmesi gerçekten hayranlık uyandırıcı. Her ülkenin çayı farklılaştırması ve benzersiz bir tat yakalamayı başarmış olması da bir başka zenginlik.
Bol yağış isteyen çay bitkisinin üretiminin yapıldığı alanlar sınırlıdır. Dünyada Çin, Türkiye, Sri Lanka, Hindistan, Endonezya, Japonya ve Kenya çay üretimi yapan ülkelerin başında gelmektedir. Tropikal ve ekvatoral bölgelerde 12 ay süresince çay tarımı yapılırken Türkiye ve İran gibi yüksek enlemlerde olan ülkelerde yılın sadece 6 ayı çay üretimi gerçekleştirilmektedir.
Çin’de, Dünya Çay Komitesi’nin hazırladığı ‘Dünya Çay Raporu’ sonuçlarına göre, en çok çay içen ülkeler belirlendi.
* Raporda, dünyada 7,3 milyar nüfus göze aldığında yıllık çay tüketiminin kişi başı 500 gram olduğuna yer verildi. Buna göre, dünya çay tüketiminde siyah çay daha çok batı ülkelerinde, Ortadoğu ve Avrupa’da, yeşil çay ise Çin, Japonya gibi Asya ülkelerinde tüketiliyor.
* Dünya çay tüketiminde Çin yüzde 36’lık oranla 1,8 milyon ton tüketimle lider ancak yıllık kişi başı tüketimin 0,75 kilogram olduğu belirtildi. Yılık kişi başı tüketimde, Türkiye 3,5 kilogramla birinci sırada yer alıyor. Türkiye’yi 2,44 kilogram ile Afganistan, 2,19 kilogramla Libya, 1,8 kilogram Katar ve 1,7 kilogram ile İngiltere izliyor.
* Rapora göre çay İslam ülkelerinde gıda, sağlık ve sosyal içecek olarak tüketilirken, bazı ülkelerde kültürel seremoni için tüketiliyor. Çay tüketiminin üretici ülkeler arasında yükseliş trendinin sürdüğünü ancak özellikle batılı ülkelerde bu oranın düşüş eğiliminde olduğuna da yer verildi.
DÜNYADA ÇAY TÜRLERİ
Çay yalnızca Türkiye’de değil, dünyanın birbirinden farklı kültüründe önemli bir yere sahip. Kimi ülkelerde süt, kimi ülkelerde limon, kimi ülkelerde ise bal ile servis edilen çay, ilginç ritüelleriyle de dikkat çekiyor.
1. Hindistan / Masala Çayı ve Darjeeling Çayı
Hindistan’da genellikle süt ile birlikte servis edilen çaya şekerin yanında “masala” adı verilen bir çeşni de karıştırılıyor. Ayrıca sadece Hindistan’ın Darjeeling bölgesinde yetişen ve çiçeksi aroması olan “Darjeeling” bitkisinin çayı da, Hintliler tarafından en çok tercih edilen siyah çaylar arasında yer alıyor.
2. Fas / Nane Aromalı Çay
Yeşil çay ve nanenin karıştırılmasıyla servis edilen Fas Çayı hem Fas’ta hem de Kuzey Afrika’da oldukça popüler olan bir meşrubat türü olarak karşımıza çıkıyor. Çay servisi öncesinde bardağa konulan nanenin üzerine sıcak su eklenerek nanenin sinmesi bekleniyor. En sonunda da nane, suyun rengini yeşillendirdikten sonra üzerine demli bir çay ekleniyor. Tüm bu işlemlerden sonra servise hazır olan Fas Çayı, sağlığa olan faydası nedeniyle de çok fazla rağbet görüyor..
3. Tayvan / Köpüklü Sütlü İnci Çayı (Bubble Tea)
Tüm dünyada popüler olmaya başlayan “sütlü inci çayı”, yıllardır Tayvan gelenekleri arasında yer alan özel bir çaydır. Hem soğuk hem de sıcak servis edilebilen Sütlü İnci Çayı, şeker şurubu ile tapyoka incilerinin pişirilmesiyle hazırlanıyor. İlginç görüntüsüyle dikkat çeken Sütlü İnci Çayı’nın tüketim miktarının da arttığı görülüyor.
4. Arjantin / Yerba Mate
Yerba Mate, Güney Amerika’da ve Arjantin’de tüketilen en popüler çaylardan biridir. Kurutulmuş yerba yapraklarından hazırlanan bu yeşil çay, yapraklarından arındırılmak için metal bir kâsede metal bir pipetle içilir. Bunun yanı sıra kurutulmuş yerba yaprakları bol miktarda vitamin içerir.
.
5. İngiltere / Sütlü Çay
Dünyada çay denilince akla gelen ilk ülkelerden biri de İngiltere’dir. Siyah çaya olan düşkünlüğü ile bilinen İngiltere’de sütlü çay ritüeli, bir sembol haline gelmiş durumda. Porselen çaydanlıkların ve çeşitli atıştırmaların da yer aldığı “5 çayı” kavramı İngiltere’de ortaya çıkmıştır. .
6. Çin / Çayların Diyarı
Oldukça köklü bir çay tarihine sahip olan Çin’in 20 farklı bölgesinde çay üretimi yapılıyor. Yörelerine göre renk, koku ve tat konularında farklılık gösteren çaylar; yeşil, siyah, Wulong (bir tür yarı mayalanmış), beyaz, sarı, kırmızı ve yasemin olarak 7 farklı çeşide ayrılıyor. Ruhu dinlendirdiğine ve rahatlattığına inanılan çay, Çin halkı için ulusal içecek konumuna gelmiş durumda.
.
7. Türkiye / Siyah Çay
En fazla çay tüketen ülkeler arasında bulunan Türkiye, Karadeniz bölgesindeki çay tarlaları ile çay üretimi konusunda da Dünya’da oldukça önemli bir yere sahip. Türkiye’de en çok tüketilen çay türü olan siyah çay, yeşil ve beyaz çaylardan daha fazla oksitlenmiş bir çay türüdür ve Camellia sinensis kolunun yapraklarından hazırlanır. Genel olarak, siyah çay tat açısından az oksitlenmiş çaylardan daha fazla güçlüdür. Şekersiz ve aşırıya kaçılmadan tüketildiği takdirde insan sağlığına birçok açıdan faydalıdır. Kalp krizi riskini azaltan siyah çay diş ve damak hastalıklarının da önüne geçiyor. Sıklıkla sabah kahvaltılarında tüketilen siyah çay, aynı zamanda öğle ve akşam yemeklerinin ardından da tercih ediliyor. Misafirlere sunulacak ikramlar arasında da öne çıkan çay, Türk kültüründeki en önemli unsurlardan biri. .